Azərbaycanın inkişaf tarixində elə insanlar var ki, onların fəaliyyəti ayrı-ayrı vəzifələrin icrası ilə məhdudlaşmır, daha geniş mənada elmin, təhsilin, dövlət idarəçiliyinin və cəmiyyətin tərəqqisinə xidmət edir. Belə insanların peşəkar həyat yolu əldə etdikləri biliklər, qazandıqları təcrübə, üzərlərinə götürdükləri məsuliyyət və ölkənin gələcəyinə verdikləri töhfələrlə əlamətdardır. Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin rektoru, iqtisad elmləri doktoru Ədalət Cəlal oğlu Muradovun fəaliyyəti də bu baxımdan diqqətəlayiqdir. Onun iqtisadiyyat sahəsində elmi fəaliyyəti, dövlət idarəçiliyində qazandığı təcrübə, beynəlxalq iqtisadi platformalarda iştirakı və ali təhsilin inkişafına yönələn rəhbərlik fəaliyyəti Azərbaycanın intellektual potensialının gücləndirilməsi baxımından mühüm mövzulardandır. Ədalət Muradovun fəaliyyətini dəyərləndirərkən ilk növbədə iqtisadiyyat elminin cəmiyyətin həyatındakı rolunu anlamaq lazımdır. İqtisadiyyat yalnız istehsal, maliyyə, ticarət və gəlir göstəricilərindən ibarət deyil. Bu sahə dövlətin inkişaf imkanlarını, əhalinin rifahını, yeni iş yerlərinin yaradılmasını, sahibkarlığın genişlənməsini və gələcək nəsillərin həyat şəraitini müəyyən edən fundamental istiqamətlərdən biridir. İqtisadi biliklərin inkişafı, müasir düşüncəli mütəxəssislərin hazırlanması və elmi araşdırmaların praktik həyatda tətbiqi hər bir ölkənin dayanıqlı inkişafı üçün vacib şərtlərdəndir.Məhz bu baxımdan iqtisadçı alimlərin və ali təhsil müəssisələrinin üzərinə böyük məsuliyyət düşür. Onlar yalnız mövcud iqtisadi prosesləri öyrənməməli, həm də gələcəkdə meydana çıxacaq çağırışları qabaqcadan qiymətləndirməli, yeni yanaşmalar irəli sürməli və cəmiyyətin inkişafına xidmət edən elmi düşüncənin formalaşmasına töhfə verməlidirlər. Ədalət Muradovun uzun illər ərzində iqtisadiyyat, dövlət idarəçiliyi və ali təhsil sahələrində həyata keçirdiyi fəaliyyət bu məsələlərin aktuallığını bir daha göstərir.
Elmi dünyagörüşü və peşəkar inkişafın formalaşması
Ədalət Cəlal oğlu Muradovun həyat və fəaliyyət yolunun əsas istiqamətlərindən biri iqtisad elminə bağlılıq və peşəkar biliklərin davamlı inkişafıdır. Onun elmi və idarəçilik təcrübəsi iqtisadi proseslərin təhlili, dövlətin iqtisadi siyasətinin hazırlanması, beynəlxalq iqtisadi münasibətlərin öyrənilməsi və ali təhsilin təşkili kimi müxtəlif sahələri əhatə edir.İqtisadiyyat elmi daim dəyişən və yenilənən bir sahədir. Dünya bazarlarında baş verən dəyişikliklər, maliyyə sistemlərində yaranan yeni meyillər, texnoloji inkişaf, beynəlxalq ticarət münasibətləri və qlobal iqtisadi risklər bu sahədə çalışan mütəxəssislərdən geniş bilik və çevik düşüncə tələb edir. İqtisadçı yalnız mövcud rəqəmləri təhlil edən mütəxəssis deyil, həm də həmin rəqəmlərin arxasında dayanan prosesləri anlamağı bacaran, nəticələri qiymətləndirən və gələcək üçün əsaslandırılmış təkliflər irəli sürən peşəkar olmalıdır. Ədalət Muradovun fəaliyyətində iqtisadiyyatın müxtəlif istiqamətlərinə maraq, elmi müzakirələrdə iştirak və dövlət idarəçiliyində təcrübə qazanması onun peşəkar yolunun əsas xüsusiyyətlərini təşkil edir. Belə təcrübənin universitet rəhbərliyində tətbiqi təhsil ilə iqtisadiyyat arasında əlaqələrin gücləndirilməsi baxımından əhəmiyyətlidir.Elmin inkişafı yalnız elmi dərəcələr və akademik adlarla ölçülmür. Elmin əsas dəyəri əldə edilən biliklərin yeni araşdırmalara yol açmasında, cəmiyyətin qarşılaşdığı problemlərin həllinə kömək etməsində və gələcək nəsillərə ötürülməsindədir. Buna görə də universitetlərin rəhbərliyində elmi təcrübəyə malik şəxslərin iştirakı tədris və tədqiqat fəaliyyətinin əlaqələndirilməsi üçün mühüm imkan yaradır.Ədalət Muradovun peşəkar fəaliyyəti bu baxımdan iqtisadiyyat elminin nəzəri əsasları ilə onun praktiki tətbiqi arasında əlaqələrin əhəmiyyətini ön plana çıxarır.
Dövlət idarəçiliyində məsuliyyət və iqtisadi siyasət sahəsində təcrübə
Ədalət Muradovun fəaliyyətində dövlət idarəçiliyi mühüm mərhələ təşkil edir. O, müxtəlif illərdə Azərbaycan Respublikasının İqtisadi İnkişaf Nazirliyində rəhbər vəzifələrdə çalışaraq makroiqtisadi təhlil və proqnozlaşdırma, xarici ticarət siyasəti, Ümumdünya Ticarət Təşkilatı ilə əlaqələr, iqtisadi siyasət və proqnozlaşdırma istiqamətlərində fəaliyyət göstərib.Bu sahələr dövlətin iqtisadi inkişaf strategiyasının hazırlanması və həyata keçirilməsi baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Makroiqtisadi təhlil ölkənin iqtisadi vəziyyətini qiymətləndirməyə, proqnozlaşdırma gələcək imkanları və riskləri müəyyənləşdirməyə, xarici ticarət siyasəti isə Azərbaycanın beynəlxalq iqtisadi əlaqələrinin inkişafına xidmət edir.Dövlət idarəçiliyində çalışan mütəxəssislər iqtisadi qərarların yalnız bir sahəyə deyil, bütövlükdə ölkənin inkişafına təsirini nəzərə almalıdırlar. İqtisadiyyatın ayrı-ayrı sahələri bir-biri ilə sıx əlaqədə olduğundan düzgün qərarların qəbul edilməsi geniş təhlil, məsuliyyət və uzunmüddətli düşüncə tələb edir.Ədalət Muradovun nazirlikdəki fəaliyyəti ona iqtisadi siyasətin hazırlanması və idarə olunması proseslərini müxtəlif istiqamətlərdən öyrənmək imkanı verib. Bu təcrübə sonradan universitet rəhbəri kimi fəaliyyətində iqtisadiyyat təhsilinin praktik əhəmiyyətini nəzərə almaq baxımından da dəyərli peşəkar baza təşkil edir.Çünki iqtisadçı kadrların hazırlanmasında yalnız dərsliklərdəki nəzəri biliklərin öyrədilməsi kifayət deyil. Tələbələr real iqtisadi prosesləri, dövlət siyasətinin prinsiplərini, bazar münasibətlərini, beynəlxalq ticarətin xüsusiyyətlərini və iqtisadi qərarların nəticələrini də anlamalıdırlar. Nəzəri biliklərin praktik təcrübə ilə tamamlanması gələcək mütəxəssislərin daha hazırlıqlı olmasına kömək edir.Ədalət Muradovun Azərbaycan Respublikası Prezidenti yanında Ali Attestasiya Komissiyasında iqtisadiyyat — iqtisadiyyat və hüquq üzrə Ekspert Şurasının sədr müavini vəzifəsində çalışması da onun fəaliyyətinin mühüm istiqamətlərindən biri olub. Bu vəzifə elmi ekspertiza, elmi fəaliyyətin qiymətləndirilməsi və iqtisadiyyat sahəsində akademik potensialın inkişafı ilə bağlı məsuliyyət daşıyan istiqamətlərdəndir.Elmi fəaliyyətin keyfiyyətli təşkili ölkənin intellektual inkişafının əsas şərtlərindən biridir. Elmi araşdırmaların dəyəri onların elmi əsaslandırılmasında, yeniliyində, nəticələrinin etibarlılığında və cəmiyyət üçün faydalılığında özünü göstərir. Buna görə də elmi ekspertiza və tədqiqat mədəniyyətinin inkişafı universitetlərin və bütövlükdə elmi mühitin gücləndirilməsində mühüm yer tutur.
UNEC-in rəhbəri kimi yeni inkişaf mərhələsi
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 5 mart 2014-cü il tarixli Sərəncamı ilə Ədalət Cəlal oğlu Muradov Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin rektoru təyin edilib. Bu təyinat onun peşəkar fəaliyyətində yeni mərhələnin başlanğıcı olub və ölkənin iqtisad təhsilinin inkişafı istiqamətində üzərinə böyük məsuliyyət qoyub. Azərbaycan Dövlət İqtisad Universiteti — UNEC ölkəmizdə iqtisadçı mütəxəssislərin hazırlanmasında, elmi araşdırmaların aparılmasında və iqtisadi düşüncənin inkişafında mühüm rol oynayan ali təhsil müəssisələrindən biridir. Universitetin fəaliyyəti təkcə auditoriyalarda keçirilən dərslərlə məhdudlaşmır. Burada gələcəyin iqtisadçıları, maliyyəçiləri, analitikləri, sahibkarları və idarəçiləri yetişir.Belə bir ali təhsil müəssisəsinə rəhbərlik etmək tədris prosesinin təşkili ilə yanaşı, elmi fəaliyyətin inkişaf etdirilməsini, müəllimlərin peşəkar potensialının gücləndirilməsini, tələbələrin bilik və bacarıqlarının artırılmasını və universitetin beynəlxalq əlaqələrinin genişləndirilməsini tələb edir.Müasir universitet rəhbərliyi strateji baxışa əsaslanmalıdır. Təhsil müəssisəsinin inkişafı üçün gələcək ehtiyacları düzgün müəyyənləşdirmək, əmək bazarındakı dəyişiklikləri izləmək, yeni ixtisas və proqramlara olan tələbatı qiymətləndirmək, elmi araşdırmaların nəticəliliyini artırmaq vacibdir. Ədalət Muradovun rektor kimi fəaliyyət göstərdiyi dövrdə UNEC-də tədrisin keyfiyyətinin yüksəldilməsi, beynəlxalq əlaqələrin genişləndirilməsi, müasir təhsil yanaşmalarının tətbiqi və elmi fəaliyyətin gücləndirilməsi istiqamətlərində işlər görülüb. Universitetin beynəlxalq tərəfdaşlarla əməkdaşlığı, ikili diplom proqramları və müasir təhsil təşəbbüsləri onun inkişaf gündəliyinin diqqətçəkən istiqamətləri sırasındadır.Ali təhsilin əsas məqsədi tələbələrə diplom verməklə bitmir. Əsas məqsəd onların gələcək həyat və əmək fəaliyyətində istifadə edə biləcəkləri biliklərə yiyələnməsi, müstəqil qərar qəbul etməsi, problemləri təhlil etməsi və cəmiyyətə faydalı mütəxəssislər kimi yetişməsidir.Bu gün iqtisadiyyat sahəsində çalışan mütəxəssislər rəqəmsal texnologiyaları, maliyyə alətlərini, statistik təhlil metodlarını və beynəlxalq iqtisadi münasibətləri dərindən bilməlidirlər. Buna görə də iqtisad təhsilinin daim yenilənməsi, nəzəri biliklərlə praktik bacarıqlar arasında tarazlığın yaradılması və tələbələrin yeni texnologiyalara uyğun hazırlanması xüsusi əhəmiyyət daşıyır. UNEC-in inkişafı da bu çağırışlara uyğun olaraq təhsil, elm və innovasiyanın qarşılıqlı əlaqəsinin gücləndirilməsini tələb edir. Universitetin əsas sərvəti onun müəllimləri, tələbələri, elmi ənənələri və gələcəyə yönəlmiş inkişaf potensialıdır.
Beynəlxalq əməkdaşlıq və dünya iqtisadiyyatının öyrənilməsi
Ədalət Muradovun fəaliyyətində beynəlxalq elmi əlaqələr və iqtisadi forumlarda iştirak xüsusi yer tutur. Təqdim edilən məlumatlara əsasən, o, 100-dən artıq beynəlxalq və yerli konfransda iştirak edib və çıxışlar edib.Bu tədbirlər arasında Beynəlxalq Peterburq İqtisadi Forumu, Dünya Bankının İkinci Yüksək Səviyyəli İqtisadi Siyasət Forumu, İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatına üzv dövlətlərin beyin mərkəzlərinin forumu və müxtəlif beynəlxalq iqtisadi konfranslar yer alır.Onun iştirak etdiyi tədbirlərin mövzuları iqtisadi inkişaf strategiyası, qlobal maliyyə böhranı, innovasiyaların iqtisadi artıma təsiri, beynəlxalq ticarət, rəqabət siyasəti və maliyyə xidmətlərinin inkişafı kimi məsələləri əhatə edir.Bu mövzuların hər biri müasir iqtisadiyyatın mühüm problemləri ilə bağlıdır. Qloballaşan dünyada bir ölkədə baş verən iqtisadi dəyişikliklər digər ölkələrə də təsir göstərə bilir. Beynəlxalq maliyyə bazarları, ticarət münasibətləri, texnoloji yeniliklər və investisiya axınları milli iqtisadiyyatların inkişaf istiqamətlərini müəyyən edən amillər sırasındadır.Beynəlxalq forumlarda iştirak iqtisadi problemlərin müxtəlif ölkələrdə necə həll edildiyini öyrənmək, uğurlu təcrübələri müqayisə etmək və milli iqtisadiyyatın xüsusiyyətlərinə uyğun yanaşmalar hazırlamaq baxımından əhəmiyyətlidir.Universitetlər üçün beynəlxalq əməkdaşlığın başqa bir mühüm tərəfi də elmi biliklərin mübadiləsidir. Xarici ali məktəblərlə əlaqələr birgə tədqiqatların aparılmasına, müəllim və tələbələrin təcrübə mübadiləsinə, müasir tədris metodlarının öyrənilməsinə və Azərbaycan elminin beynəlxalq miqyasda tanıdılmasına şərait yaradır.
Bu istiqamətdə əldə olunan təcrübənin universitet mühitinə gətirilməsi tələbələrin dünyagörüşünün genişlənməsinə və onların qlobal əmək bazarına hazırlanmasına kömək edə bilər.
Heydər Əliyevin iqtisadi inkişaf strategiyası və milli iqtisadi düşüncə
Ədalət Muradovun iştirak etdiyi elmi tədbirlər arasında “Heydər Əliyev və Azərbaycanın iqtisadi inkişaf strategiyası” mövzusuna həsr olunan konfransın da yer alması diqqətəlayiqdir.Azərbaycanın müasir iqtisadi inkişaf tarixində Heydər Əliyevin müəyyən etdiyi strateji istiqamətlər mühüm yer tutur. Müstəqilliyin möhkəmləndirilməsi, iqtisadi sabitliyin yaradılması, beynəlxalq əməkdaşlığın inkişafı və ölkənin iqtisadi potensialından səmərəli istifadə edilməsi dövlət quruculuğunun əsas istiqamətləri sırasında olub.İqtisadi inkişaf strategiyasının öyrənilməsi yalnız keçmişdə görülən işləri xatırlamaq demək deyil. Bu, eyni zamanda dövlətin inkişaf yolunun, qəbul olunan qərarların nəticələrinin və əldə edilən təcrübənin gələcək nəsillərə çatdırılmasıdır.İqtisadçı alimlərin və universitetlərin bu mövzuda araşdırmalar aparması milli iqtisadi düşüncənin inkişafına, iqtisadi proseslərin elmi təhlilinə və dövlətçilik ənənələrinin öyrənilməsinə töhfə verir.Müasir dövrdə Azərbaycanın qarşısında iqtisadiyyatın şaxələndirilməsi, qeyri-neft sektorunun inkişafı, innovasiyaların tətbiqi, insan kapitalının gücləndirilməsi və beynəlxalq rəqabət qabiliyyətinin artırılması kimi mühüm vəzifələr dayanır. Bu məsələlərin həlli üçün elmi təhlil və peşəkar kadr hazırlığı vacib şərtlərdəndir.
Qlobal maliyyə böhranı və iqtisadi dayanıqlılıq
Ədalət Muradovun iştirak etdiyi tədbirlər sırasında qlobal maliyyə böhranı və antiböhran siyasəti mövzusuna həsr olunan konfrans da olub. Bu mövzu iqtisadiyyat elminin ən aktual istiqamətlərindən biridir.Qlobal maliyyə böhranları dövlətlərin iqtisadi sisteminə, sahibkarlıq fəaliyyətinə, məşğulluğa və əhalinin rifahına ciddi təsir göstərə bilər. Belə dövrlərdə iqtisadi risklərin düzgün qiymətləndirilməsi, maliyyə sabitliyinin qorunması, investisiya mühitinin dəstəklənməsi və iqtisadi fəallığın davam etdirilməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır.Antiböhran siyasəti yalnız böhran baş verdikdən sonra tədbirlər görməkdən ibarət deyil. Bu, risklərin qabaqcadan müəyyənləşdirilməsi, iqtisadiyyatın müxtəlif sahələrinin dayanıqlılığının artırılması və mümkün çətinliklərə qarşı hazırlıqlı olmaq deməkdir.Bu məsələlərin elmi səviyyədə müzakirəsi iqtisadçıların və gələcək mütəxəssislərin analitik düşüncəsinin inkişafı üçün əhəmiyyətlidir. Universitetlər tələbələrə iqtisadi böhranların səbəblərini, nəticələrini və onların aradan qaldırılması yollarını öyrətməklə gələcəyin daha hazırlıqlı iqtisadçılarının yetişməsinə töhfə verirlər.
İnnovasiya, rəqabət və iqtisadiyyatın gələcəyi
Müasir iqtisadi inkişafın əsas şərtlərindən biri innovasiyadır. Texnologiyaların inkişafı, rəqəmsal xidmətlərin genişlənməsi, yeni istehsal üsulları və müasir idarəetmə modelləri iqtisadiyyatın strukturunu dəyişdirir.Ədalət Muradovun iştirak etdiyi beynəlxalq tədbirlər sırasında innovasiyalar vasitəsilə iqtisadiyyatın şaxələndirilməsi və artım perspektivləri ilə bağlı müzakirələrin olması bu məsələlərin onun peşəkar maraq dairəsindəki əhəmiyyətini göstərir.İqtisadiyyatın şaxələndirilməsi ölkənin yalnız bir və ya bir neçə gəlir mənbəyindən asılılığının azaldılması, yeni istehsal və xidmət sahələrinin inkişaf etdirilməsi deməkdir. Bu istiqamət iqtisadi sabitliyin möhkəmləndirilməsi, məşğulluğun artırılması və sahibkarlıq imkanlarının genişləndirilməsi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.İnnovasiyalar isə yeni ideyaların, texnologiyaların və iş üsullarının iqtisadi fəaliyyətə tətbiqini nəzərdə tutur. Universitetlər bu prosesdə elmi araşdırmaların aparılması, tələbələrin yaradıcı düşüncəsinin inkişafı və sahibkarlıq təşəbbüslərinin dəstəklənməsi yolu ilə mühüm rol oynaya bilərlər.Gələcəyin iqtisadçısı yalnız mövcud iqtisadi qaydaları bilən deyil, həm də dəyişən şəraitə uyğunlaşan, yenilikləri təhlil edən və yeni imkanlar yarada bilən mütəxəssis olmalıdır. Buna görə də müasir iqtisad təhsili analitik düşüncə, texnoloji savadlılıq, yaradıcılıq və məsuliyyət kimi keyfiyyətlərin inkişafına xüsusi diqqət yetirməlidir.
44 günlük Vətən müharibəsi — Azərbaycanın tarixində şanlı Zəfər
Ədalət Muradovun rəhbərlik fəaliyyəti haqqında geniş danışarkən Azərbaycanın müasir tarixində ən mühüm hadisələrdən biri olan 44 günlük Vətən müharibəsinə xüsusi yer ayırmaq vacibdir. 2020-ci il sentyabrın 27-də başlayan Vətən müharibəsi Azərbaycan xalqının iradəsini, milli birliyini və Azərbaycan Ordusunun qəhrəmanlığını nümayiş etdirdi. Qırx dörd gün davam edən müharibə noyabrın 10-da imzalanmış üçtərəfli bəyanatla hərbi əməliyyatların dayandırılması ilə nəticələndi. Noyabrın 8-də Şuşanın azad edilməsi isə Azərbaycanın hərb tarixinə qızıl hərflərlə yazıldı.Bu Zəfər onilliklər boyu torpaqlarımızın işğaldan azad olunmasını gözləyən xalqımızın böyük arzusunun gerçəkləşməsi idi. Azərbaycan əsgərinin qəhrəmanlığı, zabitlərimizin peşəkarlığı, şəhidlərimizin fədakarlığı, qazilərimizin iradəsi və xalqımızın dövlət ətrafında birliyi qələbənin əsas mənəvi dayaqlarından oldu.Vətən müharibəsi zamanı Azərbaycan cəmiyyətinin bütün təbəqələri öz imkanları daxilində dövlətə və orduya dəstək göstərdi. Müəllimlər, alimlər, tələbələr, həkimlər, sahibkarlar və müxtəlif sahələrdə çalışan insanlar milli həmrəyliyin nümunəsini nümayiş etdirdilər.Təhsil və elm müəssisələri üçün bu dövr xüsusi məsuliyyət daşıyırdı. Universitetlərdə milli tariximizin öyrənilməsi, Vətənə sevgi, şəhidlərin xatirəsinə ehtiram və gənclərin vətənpərvərlik ruhunda yetişdirilməsi daha böyük əhəmiyyət qazandı.Bu tarixi hadisə bir daha göstərdi ki, güclü dövlət yalnız iqtisadi imkanlarla deyil, həm də milli birlik, yüksək mənəvi dəyərlər və vətəndaş məsuliyyəti ilə formalaşır.
Vətən müharibəsindən sonra yeni quruculuq mərhələsi
Azərbaycanın tarixi Zəfərindən sonra qarşıda böyük quruculuq və bərpa vəzifələri yarandı. İşğaldan azad edilmiş ərazilərdə yolların, yaşayış məntəqələrinin, məktəblərin, sosial obyektlərin və iqtisadi infrastrukturun yenidən qurulması dövlətimizin əsas prioritetlərindən birinə çevrildi. Qarabağ və Şərqi Zəngəzur bölgələrinin inkişafı yalnız fiziki infrastrukturun bərpası ilə məhdudlaşmır. Burada yeni iqtisadi imkanların yaradılması, əhalinin məşğulluğunun təmin olunması, sahibkarlığın inkişafı, kənd təsərrüfatı və turizm potensialından istifadə, müasir texnologiyaların tətbiqi də mühüm əhəmiyyət daşıyır.Bu böyük proseslərdə iqtisadçı alimlərin, tədqiqatçıların və ali təhsil müəssisələrinin üzərinə mühüm vəzifələr düşür. Çünki hər bir bərpa layihəsi iqtisadi əsaslandırma, maliyyə hesablamaları, uzunmüddətli planlaşdırma və səmərəlilik qiymətləndirməsi tələb edir.UNEC kimi iqtisad təhsili üzrə ixtisaslaşmış universitetlərin bu istiqamətdə elmi araşdırmalar aparması, tələbələri müasir iqtisadi məsələlərin həllinə hazırlaması və regionların inkişafı ilə bağlı bilik bazasının formalaşdırılması əhəmiyyətlidir.Qarabağda dayanıqlı iqtisadi inkişafın təmin olunması üçün kənd təsərrüfatı, logistika, turizm, yaşıl enerji, rəqəmsal iqtisadiyyat və xidmət sektorunun inkişafı geniş imkanlar yaradır. Bu sahələr üzrə elmi yanaşmaların hazırlanması ölkənin iqtisadi potensialının daha səmərəli istifadəsinə kömək edə bilər.Zəfərin davamı quruculuq, tərəqqi və insanların rifahının yüksəldilməsidir. Azad edilmiş torpaqlarda yeni həyatın qurulması, insanların doğma yurdlarına qayıtması və həmin bölgələrin iqtisadi cəhətdən inkişaf etməsi Azərbaycanın gələcək nəsillərə ötürəcəyi ən mühüm nailiyyətlərdən biri olacaq.
UNEC və Qarabağ mövzusunda elmi müzakirələr
Ədalət Muradovun rəhbərlik etdiyi universitetdə Qarabağ mövzusuna həsr olunan elmi müzakirələr də diqqətəlayiq istiqamətlərdəndir. “Qarabağ müzakirələri” layihəsi çərçivəsində Ermənistanın işğalının Azərbaycana vurduğu iqtisadi zərərin metodologiyası və ilkin qiymətləndirilməsi məsələləri müzakirə olunub. Ədalət Muradovun moderatorluğu ilə keçirilən bu müzakirələr işğalın iqtisadi nəticələrinin elmi baxımdan araşdırılmasına diqqət yönəldib.Bu cür müzakirələr iqtisad elminin yalnız nəzəri məsələlərlə məhdudlaşmadığını, ölkənin qarşısında duran real problemlərin öyrənilməsinə də xidmət etdiyini göstərir.İşğal nəticəsində yaşayış məntəqələrinin, infrastrukturun, kənd təsərrüfatı sahələrinin və digər iqtisadi obyektlərin dağıdılması uzunmüddətli sosial-iqtisadi nəticələr yaradıb. Bu zərərin qiymətləndirilməsi bərpa planlarının hazırlanması, iqtisadi imkanların müəyyən edilməsi və gələcək inkişaf istiqamətlərinin əsaslandırılması üçün vacibdir.Universitetlərin elmi potensialının bu məsələlərə yönəldilməsi tələbələrə də mühüm təcrübə qazandıra bilər. Onlar iqtisadi zərərin hesablanması, investisiya layihələrinin qiymətləndirilməsi, regional inkişafın planlaşdırılması və iqtisadi məlumatların təhlili kimi bacarıqları real problemlərin öyrənilməsi vasitəsilə inkişaf etdirə bilərlər.Beləliklə, Qarabağ mövzusu həm tarixi yaddaş, həm milli məsuliyyət, həm də elmi araşdırma baxımından ali təhsilin mühüm istiqamətlərindən biri kimi çıxış edir.
Şəhidlərin xatirəsinin yaşadılması — mənəvi borc və milli yaddaş
Azərbaycanın tarixi Zəfəri şəhidlərimizin qəhrəmanlığı ilə qazanılıb. Onların Vətən uğrunda göstərdiyi fədakarlıq xalqımızın yaddaşında əbədi yaşayacaq. Şəhidlərin xatirəsini qorumaq, qazilərə ehtiram göstərmək və gənclərə milli dəyərləri aşılamaq hər bir təhsil müəssisəsinin mənəvi məsuliyyətinin mühüm hissəsidir.UNEC-də şəhid tələbə və məzunların xatirəsinin əbədiləşdirilməsi istiqamətində Memorial-Xatirə Kompleksinin yaradılması, “UNEC şəhidləri” kitabının nəşri və “Qarabağa kitabla gedək” kitabtoplama kampaniyasında iştirak bu istiqamətdə həyata keçirilmiş təşəbbüslər sırasında qeyd olunur.Bu təşəbbüslər universitetin tarixində öz izini qoymuş gənclərin xatirəsinin yaşadılmasına, onların qəhrəmanlığının gələcək nəsillərə çatdırılmasına və milli yaddaşın qorunmasına xidmət edir.Şəhidlərimizin həyat yolu bizə göstərir ki, Vətən sevgisi yalnız sözlərlə ifadə edilən hiss deyil. Bu sevgi insanın məsuliyyətində, davranışında, əməyində və ölkəsinin gələcəyi naminə gördüyü işlərdə özünü göstərir.Gənclərin vətənpərvərlik ruhunda yetişdirilməsi onların yalnız tarixi hadisələri bilməsi demək deyil. Bu, həm də dövlətin inkişafına töhfə vermək, peşəsini vicdanla yerinə yetirmək, cəmiyyət qarşısında məsuliyyət daşımaq və milli dəyərləri qorumaq deməkdir.Qarabağa kitabla gedək” təşəbbüsü də bu baxımdan simvolik məna daşıyır. Qarabağın gələcəyi yalnız tikilən binalar və çəkilən yollarla deyil, həm də oxuyan, düşünən, araşdıran və yaradan insanların fəaliyyəti ilə formalaşacaq. Təhsil və elm azad edilmiş torpaqlarda dayanıqlı inkişafın əsas dayaqlarından biri olacaq.
İqtisadiyyat elminin Qarabağın gələcəyində rolu
Müharibədən sonrakı bərpa prosesi iqtisadiyyat elminin qarşısında yeni tədqiqat istiqamətləri açıb. Regional inkişaf, investisiya siyasəti, infrastrukturun iqtisadi səmərəliliyi, kənd təsərrüfatının yenidən qurulması, turizmin inkişafı və əhalinin məşğulluğu bu istiqamətlərin mühüm hissəsidir.Qarabağın iqtisadi potensialından səmərəli istifadə etmək üçün bölgənin təbii resurslarını, coğrafi mövqeyini, istehsal imkanlarını və insan kapitalını kompleks şəkildə qiymətləndirmək lazımdır. Bu zaman elmi araşdırmalar və iqtisadi təhlillər düzgün qərarların qəbul edilməsinə yardım edə bilər.Universitetlər bu prosesdə yeni nəsil iqtisadçıların hazırlanması ilə yanaşı, elmi biliklərin praktik problemlərin həllinə yönəldilməsi baxımından da əhəmiyyət daşıyır. Tələbələrin regional iqtisadiyyat, investisiya layihələri, rəqəmsal idarəetmə və dayanıqlı inkişaf mövzularında biliklərinin artırılması gələcəkdə ölkənin bərpa və quruculuq proseslərinə töhfə vermələri üçün vacibdir.Ədalət Muradovun rəhbərlik etdiyi UNEC-in iqtisadiyyat üzrə ixtisaslaşması bu məsələlərin elmi müstəvidə araşdırılması üçün geniş imkanlar yaradır. Universitetin elmi fəaliyyəti ölkənin iqtisadi prioritetləri ilə əlaqələndirildikdə, təhsil və real iqtisadiyyat arasında daha səmərəli münasibətlər formalaşa bilər.Azərbaycanın qarşısında duran məqsəd Qarabağda yalnız əvvəlki həyatın bərpası deyil, daha müasir, dayanıqlı və rəqabətqabiliyyətli iqtisadi mühitin yaradılmasıdır. Bu məqsədə çatmaq üçün elmi bilik, peşəkar kadrlar və uzunmüddətli strategiya əsas şərtlərdəndir.
“Şöhrət” ordeni və dövlət səviyyəsində verilən qiymət
Ədalət Muradovun təhsil sahəsindəki xidmətləri dövlət tərəfindən yüksək qiymətləndirilib. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 24 sentyabr 2020-ci il tarixli Sərəncamı ilə Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin 90 illiyi münasibətilə və Azərbaycanda təhsilin inkişafındakı xidmətlərinə görə o, “Şöhrət” ordeni ilə təltif edilib. Bu mükafat təhsil sahəsində fəaliyyətin dövlət səviyyəsində qiymətləndirilməsinin mühüm göstəricisidir. Ali təhsilin inkişafı, müasir kadr hazırlığı və elmi potensialın gücləndirilməsi uzunmüddətli əmək və məsuliyyət tələb edən proseslərdir.Universitet rəhbərinin fəaliyyəti bir çox istiqamət üzrə dəyərləndirilir: tədrisin keyfiyyəti, müəllim və tələbələrin imkanları, elmi araşdırmaların inkişafı, beynəlxalq əlaqələr və cəmiyyətə verilən töhfələr. Bu göstəricilərin hər biri ali təhsil müəssisəsinin gələcək inkişafına təsir edir.Ədalət Muradov 2021-ci ildə Yeni Azərbaycan Partiyasının VII qurultayında partiyanın İdarə Heyətinin üzvü seçilib. O, həmçinin Qarabağ Dirçəliş Fondunun Müşahidə Şurasının üzvü və İqtisadiyyat Nazirliyi yanında İctimai Şuranın sədri kimi fəaliyyət istiqamətlərində də iştirak edib.Bu vəzifələr onun elmi və təhsil fəaliyyəti ilə yanaşı, ictimai və iqtisadi məsələlərdə də iştirakını əks etdirir. Dövlətin inkişafında iqtisadiyyat, elm və təhsilin bir-biri ilə əlaqəli şəkildə fəaliyyət göstərməsi mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Şəxsi həyat, dil bilikləri və peşəkar dünyagörüşü
Ədalət Muradov ingilis, ukrayna və rus dillərini bilir. Ailəlidir və iki övladı var. Xarici dilləri bilmək beynəlxalq elmi ədəbiyyatla tanış olmaq, müxtəlif ölkələrin iqtisadi təcrübəsini öyrənmək və xarici tərəfdaşlarla əməkdaşlıq etmək baxımından əhəmiyyətlidir.Müasir dövrdə elmi fəaliyyətin uğurlu olması üçün yalnız bir sahə üzrə biliklər kifayət etmir. Alim və universitet rəhbərləri dünya iqtisadiyyatında baş verən dəyişiklikləri izləməli, yeni texnologiyaları öyrənməli və beynəlxalq elmi mühitdə yaranan yeniliklərlə tanış olmalıdırlar.İqtisadiyyatın qlobal xarakter daşıması müxtəlif ölkələrin təcrübəsinin müqayisəli şəkildə öyrənilməsini zəruri edir. Xarici dillər bu prosesdə mühüm vasitə rolunu oynayır və elmi məlumatların daha geniş mənbələrdən əldə edilməsinə şərait yaradır.Ədalət Muradovun peşəkar fəaliyyəti elmi araşdırma, dövlət idarəçiliyi, universitet rəhbərliyi və beynəlxalq iqtisadi əlaqələr kimi bir neçə istiqaməti əhatə edir. Bu sahələrin hər biri davamlı öyrənmə, məsuliyyət və dəyişən şəraitə uyğunlaşma bacarığı tələb edir.
Müasir universitet və gələcəyin iqtisadçılarının yetişdirilməsi
Bu gün ali təhsil müəssisələrinin qarşısında duran ən mühüm vəzifələrdən biri əmək bazarının tələblərinə cavab verən mütəxəssislər yetişdirməkdir. İqtisadiyyatın rəqəmsallaşması, süni intellektin tətbiqi, elektron ticarətin genişlənməsi və beynəlxalq maliyyə münasibətlərinin mürəkkəbləşməsi yeni bilik və bacarıqlara ehtiyac yaradır.Gələcəyin iqtisadçısı maliyyə göstəricilərini təhlil etməklə yanaşı, rəqəmsal məlumatlardan istifadə etməyi, iqtisadi riskləri qiymətləndirməyi, bazar tendensiyalarını müəyyənləşdirməyi və əsaslandırılmış qərarlar qəbul etməyi bacarmalıdır.Bununla yanaşı, peşəkar mütəxəssisin dürüstlük, məsuliyyət, etik davranış və vətəndaşlıq mövqeyi kimi keyfiyyətlərə malik olması da vacibdir. Çünki iqtisadi qərarlar təkcə maliyyə nəticələrinə deyil, insanların həyatına və cəmiyyətin inkişafına da təsir göstərir.
UNEC-in qarşısında duran əsas vəzifələrdən biri elmi biliklərlə praktiki bacarıqların əlaqələndirilməsini gücləndirmək, tələbələrin tədqiqat fəaliyyətinə marağını artırmaq və onların müasir iqtisadi problemlərin həllində iştirakını dəstəkləməkdir.Universitetlərin uğuru onların məzunlarının bilikləri, peşəkar hazırlığı və cəmiyyətə verdikləri töhfələrlə ölçülür. Hər bir savadlı mütəxəssis ölkənin iqtisadi potensialının artırılmasına, yeni ideyaların meydana çıxmasına və sosial rifahın yüksəlməsinə xidmət edə bilər.Bu baxımdan ali təhsil sahəsində görülən işlər yalnız bu günün deyil, həm də gələcək onilliklərin inkişafına yönələn sərmayədir.
Nəticə — elmin, təhsilin və milli məsuliyyətin vəhdəti
Ədalət Cəlal oğlu Muradovun həyat və fəaliyyət yolu iqtisadiyyat elminin, dövlət idarəçiliyinin, ali təhsilin və beynəlxalq əməkdaşlığın qarşılıqlı əlaqəsini əks etdirir. Onun Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinə rəhbərliyi, iqtisadi siyasət sahəsindəki təcrübəsi, elmi platformalarda iştirakı və Qarabağ mövzusunda universitetdə aparılan müzakirələr ölkənin inkişafında elmin və təhsilin rolunu ön plana çıxarır.44 günlük Vətən müharibəsində qazanılan tarixi Zəfər Azərbaycan xalqının milli iradəsinin və birliyinin təcəssümüdür. Bu Qələbənin mənasını yaşatmaq yalnız keçmişi xatırlamaqla məhdudlaşmır. Şəhidlərin xatirəsinə ehtiram göstərmək, qazilərin fədakarlığını unutmamaq, azad edilmiş ərazilərin bərpasına töhfə vermək və gələcək nəsilləri savadlı yetişdirmək də Zəfərimizin yaratdığı tarixi məsuliyyətin mühüm hissəsidir.Bu gün Azərbaycan qarşısında iqtisadiyyatın inkişaf etdirilməsi, insan kapitalının gücləndirilməsi, innovasiyaların tətbiqi və Qarabağın davamlı tərəqqisinin təmin olunması kimi böyük vəzifələr dayanır. Həmin məqsədlərə çatmaq üçün universitetlərin, alimlərin, müəllimlərin və peşəkar mütəxəssislərin fəaliyyəti xüsusi əhəmiyyət daşıyır.UNEC-in iqtisadiyyat üzrə elmi və tədris potensialı bu proseslərdə mühüm imkanlar yaradır. Universitetdə yetişən gənclərin bilikləri, elmi araşdırmaların nəticələri və müasir iqtisadi yanaşmalar gələcəkdə Azərbaycanın inkişafına xidmət edə bilər.Ədalət Muradova elmi və rəhbərlik fəaliyyətində, iqtisadi təhsilin inkişafı istiqamətindəki işlərində uğurlar arzulayırıq. Arzu edək ki, Azərbaycan Dövlət İqtisad Universiteti gələcəkdə də ölkəmizin elmi potensialının gücləndirilməsinə, savadlı mütəxəssislərin yetişdirilməsinə və Azərbaycanın iqtisadi inkişafına layiqli töhfələr versin.Çünki güclü iqtisadiyyatın təməlində bilik, güclü dövlətin təməlində milli birlik, gələcəyin təməlində isə keyfiyyətli təhsil dayanır. Azərbaycanın tarixi Zəfərindən sonra qarşıda duran quruculuq və inkişaf vəzifələrinin uğurla həyata keçirilməsi üçün elmə, biliyə və insan kapitalına verilən dəyər daha da artmalıdır.
Ədalət Muradovun fəaliyyəti haqqında söz açarkən əsas diqqət məhz bu böyük məqsədə — elmin inkişafına, təhsilin tərəqqisinə, iqtisadiyyatın gücləndirilməsinə və müstəqil Azərbaycanın gələcəyinə xidmət edən bilik mühitinin formalaşdırılmasına yönəlir.
