Hər bir insanın həyatında elə bir dövr var ki, həmin illərdə yaşanan xoş münasibətlər, eşidilən səmimi sözlər, öyrənilən ilk biliklər və qazanılan gözəl vərdişlər yaddaşın ən unudulmaz səhifələrinə çevrilir. Bu, uşaqlıq dövrüdür — insanın dünyanı tanımağa başladığı, yaxşı ilə pisi ayırmağı öyrəndiyi, dostluğun, mərhəmətin, paylaşmağın və qarşılıqlı hörmətin ilk mənasını dərk etdiyi ən həssas həyat mərhələsi. Məhz buna görə də məktəbəqədər təhsil müəssisələrinin cəmiyyət həyatındakı rolu olduqca böyükdür. Çünki gələcəyin şəxsiyyətləri, sabahın savadlı gəncləri, peşəkar mütəxəssisləri və Vətəninə bağlı vətəndaşları bu gün qayğı ilə əhatə olunan körpələr arasından yetişirlər.Şəmkir rayonunun Kür qəsəbə körpələr evi-uşaq bağçası haqqında söz açarkən də diqqətimizi ilk növbədə uşaqların inkişafına, onların tərbiyəsinə, sağlam və təhlükəsiz mühitdə böyüməsinə, eyni zamanda məktəbəqədər təhsilin qarşıya qoyduğu mühüm vəzifələrə yönəltməliyik. Bağçanın müdiri Aysel Cəfərzadənin adı ilə təqdim olunan bu yazıda məqsəd məktəbəqədər təhsilin mahiyyətini, belə bir müəssisənin daşıdığı ictimai məsuliyyəti və uşaqların gələcəyinə göstərilən qayğının əhəmiyyətini geniş şəkildə işıqlandırmaqdır.Bu gün təhsil haqqında danışarkən yalnız məktəb illərini, dərsləri, imtahanları və əldə edilən nəticələri düşünmək düzgün olmazdı. Təhsilin təməli daha erkən yaşlarda qoyulur. Uşağın ilk dəfə kollektivə qoşulması, öz yaşıdları ilə ünsiyyət qurması, qaydalara əməl etməyi öyrənməsi, suallar verməsi, ətraf aləmi tanıması və özünü ifadə etməsi onun gələcək inkişafının mühüm hissələridir. Məktəbəqədər təhsil müəssisəsi bu baxımdan uşağın ailədən sonra ünsiyyət qurduğu, yeni münasibətlər öyrəndiyi və sosial bacarıqlar qazandığı əhəmiyyətli bir məkandır.
Aysel Cəfərzadə — uşaqların gələcəyinə məsuliyyətlə yanaşmağın əhəmiyyəti
Şəmkir rayon Kür qəsəbə körpələr evi-uşaq bağçasının müdiri Aysel Cəfərzadənin rəhbərlik etdiyi sahə də böyük diqqət, səbir, təşkilatçılıq və məsuliyyət tələb edir. Belə bir müəssisədə gündəlik fəaliyyətin düzgün qurulması, uşaqların ehtiyaclarının nəzərə alınması, pedaqoji heyətin işinin əlaqələndirilməsi, sanitariya və gigiyena qaydalarına riayət olunması, təhlükəsizlik məsələlərinin diqqətdə saxlanılması əsas prioritetlər sırasındadır.Bağçaya rəhbərlik etmək, eyni zamanda, uşaqların hər birinə fərdi yanaşmanın əhəmiyyətini anlamaq deməkdir. Çünki hər bir körpənin öz dünyası, öz maraqları, öz xarakteri və öz inkişaf tempi var. Bir uşaq yeni mühitə tez uyğunlaşdığı halda, digəri müəyyən müddət ərzində daha çox diqqətə və mənəvi dəstəyə ehtiyac duya bilər. Peşəkar yanaşma uşaqların bu fərqlərini nəzərə almağı, onların özlərini rahat hiss etməsinə şərait yaratmağı və inkişaf imkanlarını genişləndirməyi tələb edir. Rəhbərliyin mühüm vəzifələrindən biri də kollektivdə qarşılıqlı hörmətə, əməkdaşlığa və məsuliyyətə əsaslanan iş mühitinin formalaşdırılmasıdır. Çünki uşaqlarla çalışan hər bir əməkdaşın münasibəti, davranışı və gündəlik fəaliyyəti onların dünyagörüşünə təsirsiz ötüşmür. Mehriban münasibət, səbirli izah, uşağın fikrinə hörmət və müsbət davranışların təşviqi tərbiyə prosesinin əsas dayaqlarıdır.Aysel Cəfərzadənin rəhbərlik fəaliyyəti haqqında daha dolğun və faktlara əsaslanan portret yaratmaq üçün onun pedaqoji təcrübəsi, bağçada həyata keçirilən layihələr, kollektivin nailiyyətləri və əldə olunmuş konkret nəticələr xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Bu məlumatlar təsdiqləndikcə rəhbərin fəaliyyətini daha əhatəli şəkildə təqdim etmək, onun idarəçilik yolunu və müəssisənin inkişaf istiqamətlərini oxuculara çatdırmaq mümkündür.
Kür qəsəbə körpələr evi-uşaq bağçası — uşaqlığın ən gözəl başlanğıclarından biri
Şəmkir rayonunun Kür qəsəbəsində yerləşən körpələr evi-uşaq bağçası məktəbəqədər təhsil sahəsinin əhəmiyyətini özündə birləşdirən müəssisələrdən biridir. Bağçanın infrastrukturu ilə bağlı 2019-cu ilin dekabrında yayılan məlumatlarda Heydər Əliyev Fondunun təşəbbüsü ilə binanın əsaslı təmirdən sonra istifadəyə verildiyi, 240 uşaq üçün nəzərdə tutulduğu və müxtəlif təyinatlı otaqlarla təchiz edildiyi bildirilib. Bu məlumatlar məktəbəqədər təhsil üçün uyğun şəraitin yaradılmasına göstərilən diqqətin əhəmiyyətini nümayiş etdirir.Müasir bağça anlayışı yalnız uşaqların bir məkanda toplanması ilə məhdudlaşmır. Burada təlim, tərbiyə, ünsiyyət, oyun, yaradıcılıq və fiziki inkişaf bir-birini tamamlamalıdır. Uşaq gün ərzində həm yeni məlumatlar əldə etməli, həm hərəkət etməli, həm də öz maraqlarını ifadə etmək imkanı qazanmalıdır. Belə yanaşma onun yalnız zehni deyil, emosional və sosial inkişafına da müsbət töhfə verir. Məktəbəqədər yaş dövründə oyun xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Böyüklər üçün sadə görünən bir oyun uşağın düşünmə qabiliyyətini, diqqətini, yaddaşını və ünsiyyət bacarıqlarını inkişaf etdirə bilər. Konstruktorlarla qurulan kiçik bir kompozisiya məntiqi təfəkkürə, rənglərin seçilməsi yaradıcılığa, kollektiv oyun isə əməkdaşlıq və paylaşma bacarıqlarına şərait yaradır. Bu səbəbdən oyun uşaqların həyatında yalnız əyləncə deyil, eyni zamanda öyrənmənin təbii və vacib vasitəsidir. Bağçada yaradılan mühit uşaqlara özlərini sərbəst ifadə etmək, sual vermək, yeni şeylər sınamaq və səhvlərindən öyrənmək imkanı verməlidir. Uşaq özünü təhlükəsiz hiss etdikdə ətraf aləmi daha böyük maraqla araşdırır. Ona diqqətlə qulaq asıldıqda fikirlərini bölüşməyə cəsarət edir. Əməyi və cəhdi qiymətləndirildikdə isə yeni bacarıqlar qazanmağa həvəslənir.
Tərbiyəçi-müəllim — körpə dünyasının səbirli yol göstərəni
Məktəbəqədər təhsil müəssisəsinin gündəlik həyatını tərbiyəçi-müəllimlərin əməyindən ayrı təsəvvür etmək mümkün deyil. Onlar uşaqlarla hər gün ünsiyyətdə olur, onların davranışlarını müşahidə edir, müxtəlif məşğələlər təşkil edir və inkişaf prosesində qarşıya çıxan çətinliklərin aradan qaldırılmasına kömək göstərirlər. Tərbiyəçi olmaq yalnız məşğələ keçmək və uşaqlara müəyyən qaydaları öyrətmək deyil. Bu peşə səbirli olmağı, uşağın duyğularını anlamağı, onun suallarına yaşına uyğun cavab verməyi və hər bir vəziyyətdə nümunəvi davranış göstərməyi tələb edir. Bəzən uşağın ehtiyacı uzun izahdan daha çox səmimi bir söz, diqqətli münasibət və anlayışla qarşılanmaq olur.Kür qəsəbə körpələr evi-uşaq bağçasının fəaliyyətində də pedaqoji heyətin üzərinə düşən bu vəzifələr məktəbəqədər təhsilin ümumi məqsədləri ilə sıx bağlıdır. Uşaqların nitq bacarıqlarının inkişaf etdirilməsi, onların ətraf aləm haqqında ilkin biliklər əldə etməsi, musiqiyə və rəsmə marağının artırılması, fiziki hərəkətlərə cəlb olunması və ünsiyyət vərdişlərinin formalaşdırılması gündəlik təlim-tərbiyə işinin mühüm istiqamətləridir.Ən vacib məqamlardan biri də uşaqların bir-birinə hörmət etməyi öyrənməsidir. Onlara növbə gözləmək, oyuncaqları bölüşmək, dostunun hisslərini nəzərə almaq, mübahisələri sakit şəkildə həll etməyə çalışmaq kimi davranışlar aşılanmalıdır. Bu bacarıqlar gələcəkdə məktəb kollektivinə uyğunlaşmaq və sağlam sosial münasibətlər qurmaq üçün mühüm əsas yaradır.
Təhlükəsizlik, sağlamlıq və qayğı — məktəbəqədər təhsilin dəyişməz prinsipləri
Valideynlər övladlarını bağçaya etibar edərkən ilk növbədə onların təhlükəsizliyini, sağlamlığını və rahatlığını düşünürlər. Buna görə də məktəbəqədər təhsil müəssisəsində təhlükəsizlik məsələləri gündəlik fəaliyyətin ayrılmaz hissəsi olmalıdır. Otaqların, oyun sahələrinin və istifadə olunan avadanlıqların vəziyyəti, təmizlik qaydalarına əməl edilməsi, uşaqların hərəkətinə nəzarət və fövqəladə hallara hazırlıq diqqətlə təşkil edilməlidir.Uşaqların sağlamlığına qayğı düzgün qidalanma, şəxsi gigiyena vərdişlərinin formalaşdırılması, istirahət rejiminin qorunması və fiziki fəallıq üçün imkanların yaradılmasını da əhatə edir. Kiçik yaşlardan gigiyena qaydalarını öyrənən, təmizliyə alışan və sağlam davranış vərdişləri qazanan uşaqlar gələcək həyatlarında da bu biliklərdən faydalana bilərlər.Digər mühüm məsələ emosional təhlükəsizlikdir. Uşaq özünü alçaldılmış, qorxudulmuş və ya diqqətdən kənarda qalmış hiss etməməlidir. Böyüklərin mehriban, ədalətli və səbirli davranışı uşağın özünəinamının formalaşmasına kömək edir. Onun fikrinə qulaq asmaq, hisslərini anlamağa çalışmaq və uğursuzluq yaşadığı zaman dəstək göstərmək sağlam tərbiyə mühitinin əsas göstəricilərindəndir. Bu baxımdan rəhbərliyin, tərbiyəçi-müəllimlərin və digər əməkdaşların birgə fəaliyyəti xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Uşaqların rifahını əsas məqsəd kimi qəbul edən kollektiv gündəlik işində diqqəti, məsuliyyəti və peşəkarlığı bir araya gətirməlidir.
Valideynlə bağça arasında etimad körpüsü
Uşağın tərbiyəsi yalnız bağçanın və ya yalnız ailənin məsuliyyəti deyil. Bu proses ailə ilə məktəbəqədər təhsil müəssisəsinin əməkdaşlığı əsasında daha səmərəli təşkil olunur. Valideyn uşağın evdəki davranışlarını və fərdi xüsusiyyətlərini daha yaxşı tanıyır, tərbiyəçi isə onun kollektivdəki münasibətlərini, ünsiyyətini və gündəlik fəaliyyətini müşahidə edir. Bu iki tərəfin məlumat və təcrübə mübadiləsi uşağın ehtiyaclarının daha düzgün anlaşılmasına kömək edir.Valideynlərlə səmimi və açıq ünsiyyət qurmaq, onların suallarını diqqətlə dinləmək, uşağın inkişafı haqqında düzgün məlumat vermək və yaranan məsələləri qarşılıqlı hörmət çərçivəsində həll etmək bağçaya olan inamı gücləndirir. Bu münasibətlərin təməlində şəffaflıq, məsuliyyət və uşağın mənafeyinin qorunması dayanmalıdır.Aysel Cəfərzadənin rəhbərlik etdiyi müəssisənin fəaliyyətinin dəyərləndirilməsində də ailələrlə əməkdaşlıq məsələsi mühüm istiqamətlərdən biri kimi nəzərdən keçirilə bilər. Çünki valideynlərlə qurulan sağlam münasibətlər uşağın bağçaya uyğunlaşmasını asanlaşdırır, ailənin təlim-tərbiyə prosesində iştirakını artırır və ümumi məqsədlərin həyata keçirilməsinə şərait yaradır.Bağça ilə ailə arasında yaranan etimad uşağın özünü daha rahat hiss etməsinə də təsir göstərir. O, böyüklərin bir-biri ilə hörmətlə ünsiyyət qurduğunu gördükdə münasibətlərin əhəmiyyətini daha yaxşı anlayır. Beləliklə, əməkdaşlıq yalnız təşkilati məsələ deyil, eyni zamanda uşaqlar üçün davranış nümunəsinə çevrilir.
Məktəbə hazırlıq — bilikdən əvvəl formalaşan bacarıqlar
Məktəbəqədər təhsilin mühüm məqsədlərindən biri uşaqları məktəb həyatına hazırlamaqdır. Lakin məktəbə hazırlıq yalnız hərfləri tanımaq, rəqəmləri saymaq və sadə tapşırıqları yerinə yetirməklə ölçülmür. Uşağın öz fikrini ifadə edə bilməsi, diqqətini müəyyən müddət ərzində toplaması, müəllimin göstərişlərini dinləməsi, yaşıdları ilə əməkdaşlıq etməsi və müstəqil davranışlar qazanması da bu hazırlığın vacib hissələridir. Bağçada təşkil olunan yaşa uyğun məşğələlər uşaqların düşünmə, müşahidə, müqayisə və nəticə çıxarma bacarıqlarının inkişafına kömək etməlidir. Nağılların dinlənilməsi və müzakirəsi nitqi zənginləşdirir, rəsm və əl işləri yaradıcılıq qabiliyyətini inkişaf etdirir, hərəkətli oyunlar isə fiziki fəallığı və koordinasiyanı dəstəkləyir. Kollektiv fəaliyyətlər uşaqlara birlikdə işləməyi və ümumi məqsədə çatmaq üçün əməkdaşlıq etməyi öyrədir.Burada əsas prinsip uşaqları bir-biri ilə müqayisə etmək deyil, hər birinin fərdi inkişafını dəstəkləməkdir. Hər uşağın öyrənmə sürəti fərqli ola bilər. Əsas olan onun əvvəlki bacarıqları ilə müqayisədə irəliləməsi, öyrənməyə marağının qorunması və özünəinamının güclənməsidir. Məktəbə sevgi ilə hazırlanan uşaq yeni mühitə daha inamla qədəm qoyur. Bu baxımdan bağçada keçirilən hər bir məşğələ, qurulan hər bir ünsiyyət və öyrədilən hər bir müsbət davranış gələcək təhsil həyatına verilən dəyərli töhfədir.
Uşaqların yaradıcılığına açılan imkanlar
Hər bir uşağın daxilində kəşf olunmağı gözləyən istedad və maraq var. Biri musiqinin sədaları altında hərəkət etməyi sevir, digəri rənglərlə öz dünyasını ifadə edir, başqa bir uşaq isə suallar verməklə ətrafındakı hadisələrin səbəbini anlamağa çalışır. Məktəbəqədər təhsil müəssisəsinin vəzifəsi bu maraqları dəstəkləmək və uşaqların müxtəlif fəaliyyətlərdə iştirakına şərait yaratmaqdır.Rəsm, musiqi, nağıl, səhnələşdirmə, yaradıcı oyunlar və sadə əl işləri uşaqların təxəyyülünü genişləndirən vasitələrdir. Belə fəaliyyətlər zamanı uşaq öz fikrini sərbəst ifadə etməyi, seçim etməyi, başladığı işi tamamlamağı və nəticəsini başqaları ilə bölüşməyi öyrənir.Yaradıcılıq prosesində əsas məqsəd hər bir uşağın mütləq eyni nəticəyə nail olması deyil. Əksinə, onun özünəməxsus yanaşmasının qiymətləndirilməsi, cəhdlərinin dəstəklənməsi və öyrənmək həvəsinin qorunması vacibdir. Bəzən uşağın çəkdiyi sadə bir şəkil, söylədiyi qısa bir şeir və ya hazırladığı kiçik əl işi onun üçün böyük uğur deməkdir.Belə uğurlar uşağın özünəinamını artırır. O, gördüyü işin dəyərli olduğunu hiss etdikdə yeni fəaliyyətlərə daha böyük həvəslə qoşulur. Bu isə onun həm yaradıcılıq, həm də sosial bacarıqlarının inkişafına müsbət təsir göstərir.
Kollektivin əməyi — ümumi məqsədə aparan yol
Hər bir məktəbəqədər təhsil müəssisəsinin gündəlik fəaliyyəti bir çox insanın zəhməti ilə formalaşır. Rəhbərlik, tərbiyəçi-müəllimlər, köməkçi heyət və digər əməkdaşlar öz vəzifələrini məsuliyyətlə yerinə yetirdikdə uşaqlar üçün daha nizamlı və rahat mühit yaradılır. Bu işdə hər kəsin öz rolu var və həmin rolların bir-birini tamamlaması ümumi fəaliyyətin səmərəliliyinə təsir göstərir.
Uşaqların günə xoş əhval-ruhiyyə ilə başlaması, məşğələlərin düzgün təşkili, yemək və istirahət rejiminin qorunması, təmizlik və təhlükəsizlik məsələlərinin diqqətdə saxlanılması gündəlik əmək tələb edir. Bu işlərin böyük hissəsi kənardan sadə görünə bilər, lakin onların hər biri uşaqların rahatlığı və sağlamlığı üçün mühüm əhəmiyyət daşıyır.Kollektivdə qarşılıqlı dəstək, hörmət və əməkdaşlıq olduqda iş prosesində yaranan çətinlikləri aradan qaldırmaq da asanlaşır. Təcrübə mübadiləsi, yeni yanaşmaların öyrənilməsi və uşaqların ehtiyaclarına uyğun fəaliyyətlərin planlaşdırılması müəssisənin inkişafına imkan yaradır.Kür qəsəbə körpələr evi-uşaq bağçasının kollektivinə ünvanlanan xoş sözlərin əsasında da bu əməyin dəyərini vurğulamaq dayanır. Uşaqlarla işləmək yalnız peşə deyil, həm də böyük səbir, diqqət və mənəvi məsuliyyət tələb edən fəaliyyət sahəsidir. Hər bir əməkdaşın uşaqların həyatına müsbət təsir göstərmək imkanı var.
Məktəbəqədər təhsilin gələcəyə verdiyi töhfə
Cəmiyyətin inkişafı insan kapitalının formalaşması ilə sıx bağlıdır. Savadlı, məsuliyyətli, düşünən, başqalarına hörmət edən və öz bacarıqlarını inkişaf etdirməyə çalışan insanların yetişməsi isə uşaqlıqdan başlayan uzun bir prosesdir. Məktəbəqədər təhsil bu prosesin ilk mühüm mərhələlərindən birini təşkil edir.Uşaqlara kiçik yaşlarından düzgün davranış nümunələri göstərmək, onların maraqlarını dəstəkləmək, öyrənməyə həvəsləndirmək və təhlükəsiz mühitdə inkişafına şərait yaratmaq gələcək üçün görülən mühüm işdir. Bu gün bağçada öyrənilən paylaşmaq vərdişi sabah əməkdaşlığa, bu gün formalaşan məsuliyyət hissi gələcəkdə intizama, bu gün göstərilən qayğı isə insan münasibətlərində mərhəmətə çevrilə bilər.Şəmkir rayon Kür qəsəbə körpələr evi-uşaq bağçası da məktəbəqədər təhsil müəssisəsi olaraq bu geniş məqsədin bir hissəsidir. Burada uşaqların inkişafına yönələn hər bir fəaliyyətin əhəmiyyəti onların gələcək həyatına təsiri baxımından qiymətləndirilməlidir. Müəssisənin qarşısında duran əsas vəzifələrdən biri uşaqların yaş xüsusiyyətlərinə uyğun təlim-tərbiyə mühitinin qorunması, ailələrlə əməkdaşlığın gücləndirilməsi və kollektivin peşəkar fəaliyyətinin dəstəklənməsidir.
Aysel Cəfərzadəyə və bağçanın kollektivinə xoş arzular
Uşaqlarla bağlı hər bir işdə ən böyük mükafat onların üzündəki sevinc, yeni bir bacarığı öyrənərkən yaşadıqları həyəcan və özlərini təhlükəsiz hiss etdikləri mühitdə qazandıqları inamdır. Bu səbəbdən məktəbəqədər təhsil sahəsində çalışan insanların əməyinə hörmətlə yanaşmaq, onların üzərinə düşən məsuliyyəti anlamaq və uşaqların inkişafına verilən töhfələri dəyərləndirmək vacibdir.Şəmkir rayon Kür qəsəbə körpələr evi-uşaq bağçasının müdiri Aysel Cəfərzadəyə rəhbərlik fəaliyyətində uğurlar, məsuliyyətli işində səbir, möhkəm iradə və yeni nailiyyətlər arzulayırıq. Arzu edirik ki, rəhbərlik etdiyi müəssisədə uşaqların mənafeyi daim diqqət mərkəzində olsun, təlim-tərbiyə işinin keyfiyyətinin yüksəldilməsi istiqamətində yeni imkanlar yaransın və kollektiv qarşıya qoyulan məqsədlərə birlikdə nail olsun.Bağçanın hər bir əməkdaşına da uşaqların gələcəyinə verdikləri töhfəyə görə təşəkkürümüzü bildiririk. Qoy çəkilən zəhmət balacaların inkişafında, qazandıqları bacarıqlarda və gələcəyə inamla addımlamalarında öz əksini tapsın. Hər yeni gün bağçaya sevinc gətirsin, hər məşğələ yeni bir biliklə yadda qalsın, hər uşağın inkişafı ailəsi üçün qürur mənbəyinə çevrilsin.
Unutmayaq ki, uşaqlara göstərilən qayğı gələcəyə qoyulan ən dəyərli sərmayədir. Bu gün onların qəlbinə sevgi, düşüncəsinə bilik, davranışına mərhəmət toxumu səpən insanlar sabah daha sağlam və daha işıqlı cəmiyyətin formalaşmasına xidmət edirlər.Kür qəsəbə körpələr evi-uşaq bağçasına inkişaf, firavanlıq və uğurlu fəaliyyət, Aysel Cəfərzadəyə və bütün kollektivə isə bu şərəfli yolda yeni nailiyyətlər arzulayırıq. Qoy balaca fidanların gülüşü heç zaman əskik olmasın, onların arzuları gözəl gələcəyə çevrilsin və bağçanın qapısından içəri daxil olan hər bir uşaq burada qayğı, diqqət və xoş münasibətlə qarşılaşsın.
